Kinderen

Stem

Stemgebruik is een belangrijk onderdeel van communicatie. Kinderen gebruiken hun stem dagelijks om te praten, zingen, spelen en emoties te uiten. Soms kunnen er echter problemen ontstaan met de stem, bijvoorbeeld wanneer een kind vaak hees is of moeite heeft om goed verstaanbaar te spreken. Dit wordt een stemprobleem genoemd.
Stemproblemen bij kinderen komen regelmatig voor en kunnen verschillende oorzaken hebben, zoals verkeerd stemgebruik, veel schreeuwen, een verkoudheid of een aandoening aan de stembanden. Hoewel heesheid soms vanzelf overgaat, kan het in andere gevallen wijzen op een stemstoornis die behandeling nodig heeft.

In dit overzicht leggen we uit wat kinderheesheid is. Ook beschrijven we hoe een logopedist hierbij ondersteuning kan bieden.

Wanneer moet je je zorgen maken?

Het is normaal dat een kind af en toe hees is, bijvoorbeeld na een dag vol zingen of schreeuwen. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om extra aandacht te besteden aan de stem van je kind:

• De heesheid duurt langer dan drie weken.
• De stem van het kind klinkt vaak schor, krakerig of vermoeid.
• Het kind verliest regelmatig de stem of kan niet goed hard praten.
• Praten lijkt inspanning te kosten of het kind klaagt over keelpijn of een “dichtgeknepen” gevoel in de keel.
• De stemproblemen komen regelmatig terug, bijvoorbeeld na inspanning of schooldagen.

Wanneer deze signalen aanwezig zijn, is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts of een logopedist die gespecialiseerd is in stemproblemen.

Kinderheesheid

Heesheid bij kinderen – ook wel kinderheesheid genoemd – is de meest voorkomende vorm van stemproblemen. Het ontstaat vaak door overbelasting van de stembanden, bijvoorbeeld door:

• Veel roepen, schreeuwen of hard praten;
• Geluiden nadoen (zoals gillen of dierengeluiden);
• Zingen met te veel kracht;
• Slechte stemgewoonten, zoals praten met een te lage of te hoge stem;
• Luchtweginfecties of allergieën.

Door deze overbelasting kunnen de stembanden geïrriteerd raken of zelfs kleine stembandknobbeltjes ontstaan. Deze knobbeltjes zorgen ervoor dat de stembanden niet goed meer trillen, waardoor de stem hees of schor klinkt.

Werkwijze van een logopedist bij een kind met stemproblemen

1. Intakegesprek met ouders (en kind)
   De logopedist bespreekt de stemklachten, zoals heesheid, snel stemverlies of schreeuwen. Ook wordt gevraagd naar de gezondheid en het stemgebruik.
2. Luisteren naar de stem
   De logopedist luistert hoe de stem klinkt tijdens praten, spelen en eventueel zingen.
3. Observatie van ademhaling en houding
   Er wordt gekeken hoe het kind ademt en hoe de houding is tijdens spreken.
4. Onderzoek van stemgebruik
   De logopedist observeert hoe het kind zijn of haar stem gebruikt, bijvoorbeeld hard, gespannen of verkeerd ademend.
5. Uitleg van de bevindingen
   De logopedist legt uit wat de oorzaak van de stemproblemen kan zijn en wat dit betekent.
6. Behandelplan op maat
   Er worden duidelijke en haalbare doelen afgesproken, passend bij de leeftijd van het kind.
7. Stemtherapie en oefeningen
   De logopedist oefent samen met het kind een gezonde manier van stemgebruik, op een speelse en ontspannen manier.
8. Advies voor thuis en school
   Ouders en school krijgen tips om de stem te ontlasten, zoals stemrust, goed drinken en niet schreeuwen.
9. Evaluatie en samenwerking
   De voortgang wordt gevolgd en indien nodig werkt de logopedist samen met de KNO-arts of andere zorgverleners.